Nasilje nad ženama romkinjama

U okviru romske zajednice, nasilje nad ženama često ima oblik nasilja u porodici. Istraživanje o rasprostranjenosti nasilja prema Romkinjama,“Monitoring javnih politika: efekti Dekade Roma na položaj Romkinja u Republici Srbiji”,  pokazalo je,  da je nasilje prema Romkinjama u porodici i partnerskim odnosima ozbiljan društveni problem. Od ukupnog broja ispitanica u ovom istraživanju, njih 91.9% su bile izložene nekom obliku fizičkog i/ili seksualnog nasilja nakon svoje 18. godine. Prilikom poslednjeg incidenta najveći broj ispitanica bio je izložen kombinovanom fizičkom i psihičkom nasilju (57%). Prilikom poslednjeg slučaja nasilja koje su opisale, ispitanice su najšešće bile zlostavljane od partnera – muža (68,4%) ili bivšeg muža (15,3%).

Za mnoge romske devojčice period detinjstva se završava veoma rano –  „udajom“. Dve trećine Romkinja stupilo je u zajednicu pre navršenih osamnaest godina, a 30% njih je primorano na zajednicu dok je bilo na uzrastu između 13 i 15 godina. Ova štetna praksa ima ekstremno negativne posledice na devojčice – direktan je uzrok ranog napuštanja obrazovnog sistema i maloletničkih trudnoća, koje su povezane sa brojnim rizicima po majke i bebe. Romkinje koje su maloletne prisiljene da stupe u partnersku zajednicu izložene su znatno većem riziku od rodno zasnovanog nasilja.

Istraživanje UNICEF-a iz 2021.godine  potvrdilo je  rašireno postojanje prakse dečijih brakova u romskim zajednicama. Istovremeno, ustavnovljeno je da modaliteti, uzroci i sama zastupljenost ove prakse znatno variraju u odnosu na zajednice u kojima je istraživanje rađeno. 

Devojčica koja je stupila u brak pre fizičke i reproduktivne zrelosti izloženija je zdravstvenim problemima, koji mogu imati dugoročne posledice tokom života, ali je izloženija i nasilju u porodici i seksualnom zlostavljanju, kao i preteranom fizičkom radu i naporu.

Najčešći a najskriveniji vid nasilja je nasilje muškaraca nad ženama. Кonvencija o eliminaciji svih oblika diskriminacije prema ženama  – CEDAW – definiše nasilje prema ženama na “bilo koji čin nasilja temeljen na osnovama pola koji ima za rezultat ili može imati za rezultat fizičku, seksualnu ili psihičku povredu ili patnju žene, uključujući pretnje izvršenja takvih dela, prisilu ili samovoljno uskraćivanje slobode, bilo u javnom ili privatnom životu.”

Istraživanje „Кrivično delo nasilja u porodici u sudskoj praksi – nove tendencije i izazovi“, čiji su autori profesorke pravnih nauka dr Natalija Žunić, dr Nevena Petrušić i dr Vida Vilić, pokazuje da je preko 95% izvršilaca muškog pola. Uglavnom su to oženjeni muškarci, najčešće nezaposleni, starosti od 33 godine do 56 godina sa dvoje ili više dece. Preko 40% konzumira alkohol, 20% opojne droge, a čak 60% njih bilo je u alkoholisanom stanju kada je vršilo nasilje.

Žrtve nasilja su žene bez obzira na godine starosti, udate ili razvedene, a beleži se i porast nasilja nad ženama starijim od 65 godina. Najveći broj žrtava ima dvoje ili više dece. Većina žrtava bila je u partnerskim odnosima sa počiniocem krivičnog dela.

Nasilje je strukturirani, sastavni  deo procesa socijalizacije žena i svakodnevnog iskustva žena u patrijarhalnom sistemu. Nasilje deluje kroz dominaciju, represiju i uzurpaciju ženskog tela, nasilje je ispisano i utisnuto u tela žena. To je jedan od moćnijih i perfidnijih instrumenata, jer prisiljava one koje su preživele nasilje da integrišu iskustvo nasilja u svoju svet, u svoje životne koncepte. Nasilje je instrument kojim se osigurava dominacija i moć. U članu 1 Deklaracije o eliminaciji nasilja protiv žena (UN, 1993.) nasilje protiv žena je definisano kao »svaki čin nasilja na osnovi razlike u polovima koji rezultira u fizičkom, seksualnom ili psihičkom povređivanju ili zlostavljanju žena, uključujući i pretnje, prinudu ili namerno lišavanje slobode, koje se može pojvaiti u privatnom ili društvenom životu«.